Trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest

Trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest (Budapesti Mũszaki és Gazdaság-tudományi Egyetem) đã ký văn bản hợp tác với trường Đại học Bách khoa Hà Nội đào tạo tại Hà Nội theo chương trình và cấp bằng của trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest. Sau đây là bản giới thiệu về ttường BMGE trong bulletin 2001-2002 của trường.

Mục tiêu của trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest là đào tạo đội ngũ những kỹ sư chuyên ngành có khả năng đảm đương những công việc đòi hỏi sức sáng tạo ở bậc cao, những người có thể tổ chức và điều hành sản xuất, những người có đủ trình độ để nghiên cứu và thực hiện những đề tài khoa học, những giải pháp kỹ thuật phục vụ cho sự phát triển của ngành kỹ thuật. Ngoài nhiệm vụ đào tạo những kỹ sư kỹ thuật và các nhà kinh tế, trường còn mở các khoá đào tạo thường xuyên thông qua các chương trình sau:

+ Chương trình đào tạo đại học chuyên ngành kỹ thuật và quản trị doanh nghiệp.

+ Các khoá bổ túc dành cho những nhà chuyên môn thiên về thực hành để cập nhật những thông tin mới nhất về phát triển khoa học liên quan trực tiếp đến công việc của họ.

+ Các chương trình đào tạo tiến sĩ, chủ yếu hướng dẫn cho những nghiên cứu sinh làm nghiên cứu khoa học.

Trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest rất tự hào về truyền thống hơn 200 năm đào tạo chuyên ngành kỹ thuật của mình. Trường đã và đang là một cơ sở lớn nhất về giáo dục đào tạo đại học và trên đại học của Hungary và là một trong những trung tâm nghiên cứu về khoa học quan trọng bậc nhất ở Trung Âu. Trường cũng luôn xem việc nghiên cứu và phát triển khoa học có tầm quan trọng ngang nhau không chỉ đối với các hoạt động giáo dục mà còn đối với sự phát triển kinh tế xã hội của Hungary.

Trường đại học này rất tự hào vì đã đóng góp những thành tựu đáng kể cho các lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và văn hoá từ chính những khoá đào tạo, đội ngũ những nhà nghiên cứu khoa học và những sinh viên đã tốt nghiệp ra trường. Một vài cá nhân đã được nhận giải Nobel mà tên tuổi của họ từ lâu đã gắn liền với tên trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest như: Dennis Gábor (Gábor Dénes, 1900-1979) và Eugene Wigner (Wigner Jenõ Pál, 1902-1995) đoạt giải Nobel Vật lý năm 1971 và 1963; George Hevesy (Hevesy Gyõrgy, 1885-1966) và George Olah (Oláh Gyõrgy, 1927-) đoạt giải Nobel Hoá học năm 1943 và 1994; John Harsányi (Harsányi János, 1920-2000) đoạt giải Nobel Kinh tế năm1994.

Những nhân vật xuất sắc sau đây là những người đã từng dạy hay học tại trường Đại học kỹ thuật và kinh tế Budapest : 

John von Neumann (Neumann János, 1903-1957) là người phát minh ra máy tính.

Edward Teller (Teller Ede, 1908-) nhà vật lý hạt nhân.

Léo Szilard (Szilárd Leó, 1898-1964) nổi tiếng vì công trình phản ứng hạt nhân dây chuyền.

Breuer Marcell (1902-1981) kiến trúc sư tài ba.

Theodore von Kármán (Kármán Tódor, 1881-1963) nhà khoa học về khí động học.

Rubik Ernõ (1944-) là người phát minh ra hình khối Rubik.

Zipemowsky Károly (1853-1942) một trong những tác giả phát minh ra máy biến áp.

Mihály Dénes (1894-1953) là một trong những người phát minh ra vô tuyến truyền hình.

Lịch sử tóm tắt của trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest :

1635: Pázmány  Péter (1570-1637), Đức Tổng giám mục của Hungary đã sáng lập ra trường đại học đầu tiên ở Nagyszombat.

Cuối thế kỷ 18, trường đại học này chuyển về thành phố Buda và trở thành trường Đại học Buda.

1782: Hoàng đế Joseph II (1741-1790) đã sáng lập ra Institutum Geometricum như là một phần của khoa khoa học tự nhiên. Trường Institutum, tiền thân của trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest, là trường đầu tiên ở Châu Âu cấp bằng kỹ sư kỹ thuật cho sinh viên của khoa thăm dò địa chất, trị thuỷ, đường thuỷ và xây dựng cầu đường.

1850: Trường Institutum Geometricum sáp nhập với trường kỹ thuật Hoàng gia Joseph.

1856: Hai trường này sáp nhập lại thành trường Bách khoa Hoàng gia Joseph.

1860: Tiếng Hungary được thay thế tiếng La tinh để dạy trong trường học.

1862: Trường Bách khoa Hoàng gia Joseph trở thành trường Đại học Hoàng gia Joseph.

1872: Trường Đại học Hoàng gia Joseph giành được quyền tự chủ và có quyền đào tạo và cấp bằng Diploma cho sinh viên sau 5 năm học. Đó là một trong những trường đầu tiên ở Châu Âu có chương trình đào tạo kỹ sư ở trình độ đại học.

1901: Trường Đại học Hoàng gia Joseph được quyền đào tạo và cấp bằng tiến sĩ.

1925: Lần đầu tiên, sinh viên nữ được ghi tên theo học tại trường.

1939: Học viện mở các khoá đào tạo sau đại học.

1949: Tên ỎTrường Đại học Kỹ thuật BudapestÕ trở thành tên chính thức của trường. Lúc đó, trường có các khoa đào tạo như: kỹ sư dân dụng, cơ khí, kiến trúc, hoá học, điện tử (theo thứ tự thành lập).

1955: Khoa Giao thông được thành lập.

1984: Trường đào tạo tiếng Anh và tiếng Hungary .

1998: Khoa Khoa học tự nhiên, Khoa Khoa học xã hội và Kinh tế được thành lập.

2000: Trường được chính thức đổi tên thành ỎTrường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế BudapestÕ.

Hiện nay: Trường có hơn 110 bộ môn và học viện với 8 khoa chuyên ngành. Khoảng 1100 giảng viên, 400 nhà nghiên cứu, những nhà chuyên môn khác, hàng loạt các giảng viên mới và các chuyên gia thực hành đang tham gia vào công tác đào tạo, nghiên cứu tại trường Đại học kỹ thuật và kinh tế Budapest.

Khoảng 800 sinh viên trong tổng số 12000 sinh viên của trường đến từ 50 nước khác nhau. Trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest hàng năm cấp khoảng 70% số bằng kỹ sư được cấp trên toàn Hungary .

Khuôn viên của trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest gồm một dãy nhà cao tầng cùng các kiến trúc độc đáo nằm giữa hai cây cầu dọc bờ sông Đanuýp tạo nên một thành trì giáo dục trong lịch sử đất nước Hungary .

Quá trình đào tạo của trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest

Khi học viện Institutum mới thành lập vào năm 1872, mục tiêu đào tạo của trường là đào tạo các kỹ sư chuyên ngành đủ trình độ để nghiên cứu khảo sát các công việc về cấp thoát nước và xây dựng đường sá. Đội ngũ này đóng một vai trò quan trọng trong việc tái thiết nước Hungary sau 150 năm dưới ách thống trị của Thổ Nhĩ Kỳ. Trường có chương trình đào tạo kỹ sư hệ 3 năm, bao gồm cả đào tạo lý thuyết và thực hành.

Vào năm 1848, do hậu quả của cuộc chiến giành độc lập với nước áo, trường tạm thời ngừng không đào tạo và cấp bằng kỹ sư. Vào năm 1860, trường bắt đầu mở các lớp học đại học bằng tiếng Hungary . (Tất cả các lớp học trước đây đều được dạy bằng tiếng La tinh.)

Vào đầu năm 1864, sinh viên phải học 5 năm ngành dân dụng và cơ khí kỹ thuật, 3 năm học ngành hoá học, 2 năm học ngành nông nghiệp và kinh tế. Vào thời đó, trường Hoàng gia Joseph đã trở thành một trường đại học có 5 khoa: cơ khí dân dụng, chế tạo máy, hoá học, nông nghiệp và thương mại. Vào năm 1872, trường đại học này giành được quyền tự trị và có đủ thẩm quyền để đào tạo và cấp bằng Diploma.

Sau Thế chiến thứ 1, trường Đại học khoa học kỹ thuật này đã được xây dựng lại. Từ năm 1934, khoa Cơ khí dân dụng được sáp nhập với khoa Kiến trúc, khoa Cơ khí sáp nhập với khoa Hoá học, khoa Nông nghiệp bao gồm cả khoa Thú y. Các khoa mới như khoa Mỏ, Luyện kim và khoa Lâm nghiệp lầ lượt được thành lập.

Giữa Thế chiến thứ 1 và 2, trường Đại học Hoàng gia Joseph là trường đại học lớn nhất ở Hungary có các chương trình đào tạo đại học chính quy về kỹ thuật và kinh tế.

Sau Thế chiến thứ 2, do kết quả của sự phân quyền giáo dục ở bậc đại học ở Hungary, các khoa như Kinh tế, Nông nghiệp, Hầm mỏ, Luyện kim, Lâm nghiệp và Thú y được tách thành các trường độc lập: trường Đại học Kinh tế Budapest, trường Đại học Nông nghiệp Gõdõllõ, trường Đại học Công nghiệp nặng Miskolc, trường Đại học Lâm nghiệp Sopron và trường Đại học Thú y Budapest.

Trong cơ cấu của trường Đại học Budapest, ngoài khoa Cơ khí và Dân dụng, các khoa Kiến trúc và Hoá học cũng được tách thành những khoa độc lập.

Có thêm hai khoa mới được thành lập là khoa Điện tử và Giao thông. Khoa Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội được thành lập vào năm 1987.

Vào năm 1998, do nhu cầu của xã hội, khoa Khoa học tự nhiên và Khoa học xã hội được phát triển và chia thành hai khoa: Khoa Khoa học tự nhiên và khoa Kinh tế Xã hội. Ngày nay, trường Đại học BUTE có 8 chuyên ngành rất năng động với rất nhiều các khoa và viện. Chất lượng đào tạo chuyên ngành ở bậc đại học vẫn tiếp tục được đảm bảo và duy trì.

Địa lý và kiến trúc trường Đại học kỹ thuật và kinh tế Budapest

Vào cuối thế kỷ 18, trường đại học Buda tiếp quản học viện Geometricum. Vào những năm 1850, Viện Geometricum chuyển đến thành phố Buda và sau đó là thành phố Pest . Ngài Steindl Imre (1839-1902), kiến trúc sư thiết kế toà nhà Quốc hội ở Budapest đã thiết kế trường Đại học Budapest lúc đó gọi là trường Hoàng gia Joseph theo kiểu kiến trúc thời phục hưng. Hauzsman Alajos (1847-1926) và Pecz Samu (1854-1922), hai giáo sư của trường Đại học Hoàng gia đã hoàn thành công việc xây dựng khu trường vào khoảng từ năm 1892 đéen1898. Khi nhận thấy khuôn viên của trường nhỏ quá, nhà trường đã xây dựng thêm một khu nhà học mới bên bờ sông Đa-nuýp.

Sơ đồ bản vẽ cấu trúc của trường do ngài Czigler Gyõzõ (1850-1905), giáo sư thuộc bộ môn Kiến trúc chịu trách nhiệm thiết kế. Ngài Czigler Gyõzõ là người thiết kế xây khu nhà khoa vật lý (khu nhà F), khu nhà hoá học (khu nhà Ch), và khu nhà khoa Điện tử, được thiết kế theo kiểu trung cổ bảo thủ. Pecz Samu, người ủng hộ trường phái trung cổ đã thiết kế đài khí tượng, phòng máy và thư viện trung tâm. Ngày nay, thư viện trường có 450.000 đầu sách và 120.000 loại báo chuyên ngành. Sau khi ngài Czigler Gyõzõ qua đời, ngài Hauszman Alajos, kiến trúc sư thiết kế cung điện Hoàng gia Buda, tiếp quản giám sát công việc xây dựng toà nhà của trường đại học.  Hauszman Alajos, một trong những kiến trúc sư thành công trong phong trào thiết kế kiểu phục hưng ở Hungary đã thiết kế toà nhà trung tâm của trường đại học (toà nhà K) với những vật liệu và kiểu trang trí thời Trung cổ. Vào năm 1987, UNESCO tuyên bố toàn bộ khu nhà này là một phần của di sản thế giới.

Sau Thế chiến lần thứ 1, do kết quả của hiệp ước Triano, nhiều trường kỹ thuật đã bị giải thể bên ngoài biên giới của Hungary, vì thế trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest phải phát triển các chương trình đào tạo của mình để phù hợp với nhu cầu đào tạo về kỹ thuật và kinh tế của Hungary.

Hơn một nửa kiến trúc của trường bị phá huỷ trong cuộc chiến tranh thế giới lần thứ 2, nhưng trường vẫn còn giữ lại được khu nhà kiến trúc cổ và xây dựng thêm những toà nhà mới. Các toà nhà mới của trường Đại học Kỹ thuật và Kinh tế Budapest vẫn tiếp tục được xây dựng bên bờ sông Đa-nuýp. Trong những năm từ 1949 đến 1955, các toà nhà mọc lên bên hai bờ sông Đa-nuýp đều dựa theo kiến trúc Gyula Rimanôzi thời trung cổ.

Các nhà kiến trúc sư cảm thấy công việc của họ lúc này khó khăn hơn nhiều trong những năm 1950 và 1960. Hai ông Janáky István (1901-1966) và Farkasdy Zoltán thiết kế khu nhà giao thông không theo kiến trúc chính thống. Một khu nhà 10 tầng với những giảng đường rộng lớn, mái được xây bằng những phiến đá gấp được hoàn thành vào năm 1960. Một trạm thí nghiệm hạt nhân được xây dựng vào năm 1971.

Trong những năm 1980, phòng thí nghiệm của khoa Kiến trúc, toà nhà của khoa Giao thông, khu nhà ở nhiều tầng và nhiều nhà văn tự phục vụ được xây dựng và thiết kế theo kiểu kiến trúc công nghiệp.

Sự tăng trưởng về số lượng sinh viên và mở rộng các chương trình đào tạo của nhà trường đã làm thay đổi phạm vi toà nhà trường Đại học Budapest . Khu nhà 10, 15 tầng mới và các khu nhà ký túc xá ngày nay không còn giống với kiến trúc nhà của thế kỷ trước nhưng toàn cảnh trường đại học này vẫn là hình ảnh gây ấn tượng bên bờ sông Đa-nuýp.

Các khoa, bộ môn, viện

Khoa Kỹ thuật kiến trúc, khoa Kỹ thuật hoá chất, khoa Kỹ thuật xây dựng, khoa Kỹ thuật điện-thông tin, khoa Kỹ thuật cơ khí, khoa Khoa học tự nhiên, khoa Khoa học xã hội và Kinh tế, khoa Kỹ thuật vận tải và Ban hành chính.   

theo tài liệu của Phạm Minh Việt